ประดู่ลาย ประดู่แขก (Dalbergia sissoo Roxb.) / ไม้มงคล

ประดู่ลาย ประดู่แขก (Dalbergia sissoo Roxb.)

ประดู่ลาย ประดู่แขก หรือชาวอินเดีย เรียก "ลิสโช" และที่ชาวฮินดูเรียกว่า "สิสสู" นี้ตามพระพุทธ ประวัติกล่าวว่า เมื่อพระพุทธเจ้ากลับจากเทศนาโปรด พระเจ้าสุทโทธนะ พระราชบิดาแล้วก็เสด็จพาพระอานนท์ พระราหุล พร้อมทั้งพระสงฆ์บริวารสู่กรุงราชคฤห์ ประทับยังสีสปาวัน หรือปาประดู่แขก หรือประดู่ลาย 

ประดู่ลายหรือประดู่แขก เป็นพันธุ์ไม้อยู่ในกลุ่ม พวกไม้พยุง ' ชิงชันของไทย คือสกุล (Genus) ชิงชัน (Dalbergia) อยู่ในวงศ์ (Family) ไม้ถั่ว (Leguminosae Papilionoiceae) เป็นไม้ต้นขนาดใหญ่ ผลัดใบลำต้น เปลาตรง เปลือกสีเทา แก่นสีน้ำตาล และมีริ้วสีดำแซม เรือนยอดเป็นพุ่มโปร่ง ใบออกเป็นช่อหนึ่งๆ มีใบย่อย 3 - 5 ใบ ใบย่อยรูปมน ป้อม หรือมนแกมรูปไข่ ปลายใบแหลม ใบอ่อน มีขนนุ่ม แต่พอแก่ขนจะหลุดร่วงไป ดอก สีเหลืองอ่อนๆ ปนขาวออกรวมกันเป็นช่อสั้นๆ ตามง่ามใบ เกสรผู้มี 9 อัน รังไข่รูปยาวรีๆ และจะยาวกว่าหลอดท่อรังไข่ ฝัก รูปบันทัดแคบๆ ปลายฝักแหลม แต่ละฝักมีเมล็ด 1-3 เมล็ด

ประดู่ลายหรือประดู่แขกนี้เป็นพันธุ์ไม้ดั้งเดิมของอินเดียและกลุ่มประเทศแถบหิมาลัยนิยมปลูกกันแพร่หลายทั่วไป ในประเทศ ไทยเท่าที่ทราบได้มีการนำเข้ามาปลูกไว้ที่บริเวณที่ทำการปาไม้เขตลำปาง' จังหวัดลำปาง ที่สวนรุกชาติมวกเหล็ก ทั้งสองแห่ง ทราบว่าสามารถให้เมล็ดพันธุ์สำหรับที่จะนำไปเพาะขยายได้แล้ว สำหรับที่สวนพฤกษศาสตร์พุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม ทราบว่าได้เตรียมกล้าไม้ประดู่ไว้ปลูก บริเวณองค์พระ ในพุทธมณฑลเช่นกัน

ไม้ประดู่นี้ไทยเรารู้จักกันแพร่หลายกันในชื่อ ประดู่ป่าที่มีชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า Pterocarpus macrocarpus Kurz กับ ประดู่บ้าน ประดู่อินเดีย หรือ ประดู่ลังสนา ที่มีชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า Pterocarpus indicus willd. ซึ่งอยู่คนละสกุลกับ ประดู่ลายหรือ ประดู่แขกㆍ บางท่านให้ความเห็นว่าพระพุทธเจ้าน่าจะเสด็จ ประทับในปาประดู่บ้านหรือประดู่อินเดียมาก กว่า เพราะมีร่มเงาดีและชื่อก็บอกว่า India อยู่แล้วแต่ปรากฎว่าประดู่บ้านหรือประดู่อินเดียหรืออังสนานี้ กลับเป็นไม้พื้นเดิมของมาเลเชีย และอินโดนีเชีย ชาวมาเลเซีย เรียกว่า ไม้สะโน แต่อินเดียไม่ปรากฎว่ามีชื่อพื้นเมืองเรียกไม้ชนิดนี้

สำหรับประดู่บำนั้นก็เป็นไม้ถิ่นเดิมของพม่า  และแถบ ภาคตะวันออกของพม่าไปตลอดคาบสมุทรอินโดจีน ชาวพม่าเรียกว่าประดู่ (Padauk) และก็ไม่ปรากฎว่ามีชื่อพื้นเมืองของอินเดียเรียกเช่นกัน ฉะนั้น เมื่อสังเกตจากชื่อพื้นเมืองประดู่ลายหรือประดู่แขก ที่ซาวอินเดียเรียกแล้วจึงน่าสัณนิษฐานว่าพระพุทธเจ้าและบริวารน่าจะเข้าพักในป่าประดู่ลายมากกว่า