กุ่มบก (Crateva adansonii DC. ssp. trifoliata (Roxb.) Jacobs ) / ไม้มงคล

กุ่มบก

กุ่มบก เป็นพันธุ์ไม้สกุล (Genus) ไม้กุ่ม (Crateva) ในวงศ์ไม้แจง (Capparidaecae) เป็นไม้ต้นขนาดกลางผลัดใบ เปลือกสีเทา เรียบ มีรูระบายอากาศสีขาวทั่วไป กิ่งอ่อนเกลี้ยง เนื้อไม้สีขาวปนเหลือง เนื้อละเอียด ใบมี 3 แฉก ปลาย แฉกทู่ ๆ หรือมน ก้านใบยาว 5 - 10 ชม. แต่ละแฉก รูปไข่เกมรูปหอก และพื้นใบจะย้อยยื่นมากไปแถบหนึ่ง จากเส้น กลางใบ ดอกสีขาวหรือขาว ปนเหลือง เวลาบานเต็มที่กว้างประมาณ 5 ชม. กลีบมี 4 กลีบ บอบบางและ หลุดง่าย เกสรมีมากติดเป็นกระจุก อยู่ตรงกลาง ผล รูปไข่ แข็ง โตวัดผ่ากลางประมาณ 5 ชม. ใบอ่อน ใช้รับประทานได้ โดยนำมาดองแล้วใช้รับประทานแทนผัก 

กุ่มบก เป็นไม้ดั้งเดิมของประเทศในย่านเอเชีย และแอพริกาทั่วไปทั้งในเขตร้อน และอบอุ่น ชอบขึ้นใกล้ๆ หรือชาย ห้วยหนอง คลองบึง แต่ชอบแสงมาก ปกติไม่ค่อยมีผู้นิยมปลูกกันมากนัก การขยายพันธุ์ใช้เมล็ดเพาะหรือใช้ไหล ที่แตกขึ้นจากรากของต้นใหญ่ก็ได้ ในประเทศไทยนอกจากกุ่มบกแล้วกุ่มที่พบกันบ่อยๆ อีกชนิดหนึ่งคือ กุ่มน้ำ ซึ่งมีชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า Crateva religiosa Foist.f. ซึ่งจะพบตามชายแม่น้ำลำคลองทั่วไป แตกต่างไปจากกุมบก ตรงที่ปลายใบของกุ่มน้ำนั้นเรียว แหลมใบสอบแคบๆ

โดยตามปกติกุ่มบกเป็นไม้เตี้ยๆ กิ่งออกต่ำมากและกิ่งมักจะทอดนอนขนานกับพื้นแบบราวตากผ้า จึงเหมาะแก่การที่จะแขวนของไว้ในระหว่างพักการเดินทางในป่าเป็นอย่างดี และเปลือกก็เรียบค่อนข้างออกสีขาว ดูสะอาดตากับเป็นพันธุ์ไม้ที่ชอบแสงแดดมาก บริเวณนั้นก็ควรจะเป็นที่โปร่ง มีแดดพอเพียงสำหรับช่วย ทำให้แห้งได้รวดเร็วอย่างดี