มะขามป้อม (Phyllanthus emblica L.) / ปลูกไม้มงคล

มะขามป้อม

มะขามป้อม เป็นพันธุ์ไม้อยู่ในกลุ่มพวกมะยมและผักหวาน คือ สกุล (Genus) Phyllanthus และอยู่ในวงศ์ (Family) เดียวกับไม้ยางพารา คือ วงศ์ Euphorbiaceae เป็นไม้ต้นขนาดเล็กหรือขนาดกลางผลัดใบ แต่จะผลิใบใหม่ไวเปลือกสีเขียวอ่อนปนเทา กิ่งจะห้อยย้อยลง เรือนพุ่มรูปร่มกาง ใบเป็นช่อ เป็นฝอยคล้ายขนนกออกสีเขียวอ่อนๆ ช่อใบแต่ละช่อยาว 7 x 10 ซม. ดอกเล็กสีเขียวอ่อนปนเหลือง ออกติดอยู่ตามกิ่งเล็กๆ ดอกเพศผู้และเมียอยู่ต่าง ดอกกัน แต่อยู่ในกิ่งเดียวกัน ผลกลมมีรอยเป็นแนวตามผิวผลตามยาว 6 แนว ผลแก่สีเหลืองอ่อนใสๆ โตวัดเส้นผ่า ศูนย์กลางประมาณ 1.5 -2 ซม. รับประทานได้ รสเปรี้ยวๆ ฝาดๆ แก้กระหายน้ำได้ดี และใช้เป็นยาสมุนไพร

มะขามป้อมเป็นพันธุ์ไม้ที่ขึ้นอยู่ตามป่เบญจพรรณแล้งทั่วไปในย่านเอเชียเขตร้อน การแพร่พันธุ์ใช้เมล็ดพวกสัตว์ต่างๆ เช่น เก้ง กวาง ชอบกิน และเป็นตัวช่วยในการแพร่พันธุ์ได้อย่างดี ประชาชนนิยมปลูกเป็นไม้ประดับ และใช้ผลรับประทาน ชอบดินที่ระบายน้ำดี เช่น ดินปนทราย และดินลูกรัง ในประเทศไทยมะขามป้อมมีชื่อเรียกต่างๆ กัน เช่น ก้นโตด ทำหวด มั่งคู่ และสันยาส่า เป็นต้น

มะขามป้อมที่นำมาปลูก พวกเพลี้ยบางชนิด เช่น เพลี้ยแป้ง ชอบมาเกาะดูดน้ำเลี้ยงกินมาก ถ้าปล่อยไว้เรื่อยๆ มักจะทำให้ต้นตายได้

มะขามป้อมนอกจากจะใช้ผลรับประทานเพื่อแก้กระหายน้ำแล้ว ผลยังเป็นยาระบายถ่ายพยาธิเส้นด้ายได้ดีมาก โดยต้องรับประทานในปริมาณที่มากพอสมควร เคยจำได้ว่าในสมัยเด็กๆ ตอนพักเรียนกลางวันไม่มีอาหารกลางวันรับประทานก็ไปเก็บลูกมะขามป้อมมานั่งรับประทานจนอิ่ม จึงได้ทราบสรรพคุณด้วยตนเอง